ALTSGEYMER KASALLIGI, PATOGENEZI VA DAVOLASH YONDASHUVLARI

Authors

  • Ismoiljonova Shaxloxon Ulug’bek qizi Qo’qon universiteti Andijon filiali Davolash ishi yo’nalishi 24-04-guruh talabasi
  • Mazalova Azizaxon Jaxongir qizi Normal va patologik fiziologiya kafedrasi o’qituvchisi

DOI:

https://doi.org/10.37547/

Keywords:

Altsgeymer kasalligi, neyrodegeneratsiya, beta-amiloid (Aβ) agregatsiyasi, tau-patologiya, sinaptik disfonksiya, neyroinflamatsiya, oksidlovchi stress, APOE ε4, genetik omillar, biomarkerlar, kognitiv pasayish, xolinesteraza ingibitorlari, NMDA-antagonistlari, antiamiloid terapiya, monoklonal antitanachalar, immunoterapiya, glymfatik tizim, mitoxondrial disfunktsiya, gen terapiyasi, neyroproteksiya.

Abstract

Altsgeymer kasalligi (AK) - butun dunyo bo‘yicha keng tarqalgan, progressiv kechuvchi neyrodegenerativ patologiya bo‘lib, demensiyaning eng asosiy sabablaridan biri hisoblanadi. Altsgeymer kasalligining zamonaviy molekulyar va hujayraviy patogenezi, xususan beta-amiloidning agregatsiyasi, tau-oqsillarining giperfosforillanishi, sinaptik disfunksiya, neyroinflamatsiya va oksidlovchi stressning o‘zaro bog‘liq mexanizmlari chuqur tahlil qilingan. Kasallik rivojlanishiga genetik omillar (APOE ε4 alleli, APP, PSEN1/2 mutatsiyalari), metabolik buzilishlar, yallig‘lanish kaskadlari hamda miya glymfatik tizimi faoliyatining susayishi bilan bog‘liq yangi konsepsiyalar asosida yondashilgan. Shuningdek, maqolada AK diagnostikasining zamonaviy biomarkerlari suyuq biomateriallar (CSF), PET tasvirlash, plazmatik p-tau ko‘rsatkichlari, neyrovizualizatsion indekslar tahlil qilingan. Davolash yondashuvlari esa farmakologik va nofarmakologik jihatdan baholangan. So‘nggi yillarda biotexnologik terapiyalar monoklonal antitanachalar, gen terapiyasi, immunomodulyatorlar, hujayra terapiyasi hamda mikrobiota–miya o‘qi orqali ta’sir etuvchi usullar alohida ko‘rib chiqildi. AK patogenezidagi ko‘p omillilik konsepsiyasining tahlili, kasallikning erta bosqichlarida aniqlanishi va shaxsga yo‘naltirilgan terapiya tamoyillarining integratsiyalashgan ko‘rinishda yoritilganidir. Maqola orqali Altsgeymer kasalligini chuqur tushunish mumkin,  yangi tadqiqot yo‘nalishlarini aniqlab, klinik amaliyotga mos yondashuvlarni taklif qilish mumkin.

Downloads

Download data is not yet available.

References

1. Selkoe, D. J., & Hardy, J. Alzheimer’s Disease: Biology, Diagnosis, and Therapeutics. 3rd Edition. Oxford University Press, 2023.

2. Kumar, V., Abbas, A. K., & Aster, J. C. Robbins & Cotran Pathologic Basis of Disease. 10th Edition. Elsevier, 2021.

3. Goedert, M., & Spillantini, M. G. Neurodegenerative Disorders: Molecular Mechanisms and Therapeutic Approaches. Springer, 2022.

4. Mattson, M. P., & Magnus, T. Alzheimer’s Disease: Cellular and Molecular Mechanisms. Academic Press, 2020.

5. Hyman, B. T., & Trojanowski, J. Q. Alzheimer’s Disease and Other Dementias: Clinical, Pathological, and Therapeutic Perspectives. CRC Press, 2019.

6. Bird, T. D. Genetics of Alzheimer Disease: From Pathogenesis to Therapy. Humana Press, 2021.

7. Reitz, C., & Mayeux, R. Alzheimer’s Disease: Epidemiology, Diagnostics, and Therapeutics. Cambridge University Press, 2020.

8. López, O. L., & Kamboh, M. I. Advances in Alzheimer’s Disease: Research and Clinical Practice. Springer, 2023.

9. Blennow, K., de Leon, M. J., & Zetterberg, H. Alzheimer’s Disease: Pathophysiology, Biomarkers, and Management. Wiley-Blackwell, 2021.

10. Ferrari, S., & Faraco, G. Neuroinflammation in Alzheimer’s Disease: Mechanisms and Therapy. Springer, 2022.

11. Terry, R. D., Katzman, R., & Bick, K. L. Alzheimer Disease: Clinical, Pathological and Therapeutic Aspects. Lippincott Williams & Wilkins, 2019.

12. Pratico, D., & Iadecola, C. Oxidative Stress and Neurodegenerative Diseases: Focus on Alzheimer’s Disease. Academic Press, 2020.

Downloads

Published

2025-12-11

How to Cite

ALTSGEYMER KASALLIGI, PATOGENEZI VA DAVOLASH YONDASHUVLARI. (2025). International Bulletin of Medical Sciences and Clinical Research, 5(12), 82-88. https://doi.org/10.37547/

Similar Articles

1-10 of 54

You may also start an advanced similarity search for this article.