HOMILADORLIK FIZIOLOGIYASI, RIVOJLANISH BOSQICHLARI VA ONA ORGANIZMINING MOSLASHUV JARAYONLARI

Abstract

Homiladorlik ayol organizmidagi eng murakkab va hayotiy jihatdan muhim fiziologik jarayonlardan biridir, u yangi inson hayotining shakllanishi va rivojlanishiga zamin yaratib beradi. Bu davrda ona organizmi homila hayoti uchun zarur bo‘lgan barcha sharoitlarni ta’minlash maqsadida ko‘plab anatomik, fiziologik, biokimyoviy va gormonal o‘zgarishlarga uchraydi. Homiladorlik odatda 40 hafta davom etadi va uchta asosiy bosqichda bo’ladi, embrional, fetal va tug‘ruq oldi davrlaridir. Har bir bosqichda homila o’sadi, organlar shakllanadi va funksional tizimlar rivojlanadi. Ona organizmi bu jarayonga moslashish uchun yurak-qon tomir, nafas olish, endokrin, siydik ajratish va immun tizimlarida muhim o‘zgarishlarni amalga oshiradi. Ayniqsa, gormonal muvozanatdagi o‘zgarishlar homiladorlikning davomiyligi va sog‘lom kechishini ta’minlab beradi. Progesteron, estrogen, inson xorial gonadotropini va prolaktin kabi gormonlar ona va homila o‘rtasidagi biologik muvozanatni saqlaydi. Platsenta bu jarayonda oziq moddalar, kislorod va chiqindilar almashinuvini nazorat qiluvchi hayotiy organ hisoblanadi. Mazkur maqolada homiladorlik fiziologiyasining asosiy mexanizmlari, homilaning rivojlanish bosqichlari, ona organizmining moslashuv reaksiyalari, gormonal boshqaruv mexanizmlari va prenatal davrda sog‘lom rivojlanishni ta’minlovchi omillar ilmiy asosda tahlil qilingan. Bundan tashqari, maqolada homiladorlikning normal kechishini ta’minlash uchun zarur bo‘lgan tibbiy kuzatuv, to‘g‘ri ovqatlanish, jismoniy faollik va ruhiy barqarorlikning o‘rni ham alohida yoritib berilgan.