YURAK-QON TOMIR TIZIMI KASALLIKLARINING FZIOLOGIK ASOSLARI

Authors

  • Rustambekova Gulrangbegim Bohodirjon qizi Qoʻqon universiteti Andijon filiali Davolash ishi yoʻnalishi 24_04-guruh talabalari
  • Pulatova Muxlisabonu Farhodjon qizi Qoʻqon universiteti Andijon filiali Davolash ishi yoʻnalishi 24_04-guruh talabalari
  • Samatov Mirzoxid Ulug’bek o’g’li Normal va patologik fiziologiya kafedrasi o’qituvchisi

DOI:

https://doi.org/10.37547/

Keywords:

Kardiovaskulyar tizim fiziologiyasi, yurak gemodinamikasi, miokard qisqaruvchanligi, arterial bosimning regulyatsiyasi, periferik tomir qarshiligi, endotelial disfunksiya, renin–angiotenzin–aldosteron tizimi, simpatoadrenal tizim, yurak chiqish hajmi, koronar qon aylanishi, aterogenez, ishemik jarayonlar, yurak yetishmovchiligining patofiziologiyasi.

Abstract

Yurak–qon tomir tizimi kasalliklari YuQTK dunyo bo‘yicha o‘lim va nogironlikning yetakchi sabablaridan biri hisoblanadi. Ushbu maqolada yurak va qon tomir tizimining normal fiziologiyasi, gemodinamika qonuniyatlari hamda yurak faoliyatining nerv-gumoral boshqarilishi yoritilgan. Shuningdek, arterial gipertenziya, ishemik yurak kasalligi, yurak yetishmovchiligi va ateroskleroz kabi asosiy patologiyalarning rivojlanishida yuzaga keladigan fiziologik buzilishlar tahlil qilingan. Maqolada yurak qisqaruvchanligining o‘zgarishi, periferik qon tomir qarshiligining ortishi, qon hajmi va yurak chiqish hajmidagi siljishlar kasalliklarning patogenezidagi asosiy mexanizmlar sifatida ko‘rib chiqiladi. Bundan tashqari, renin–angiotenzin–aldosteron tizimi, simpatik asab tizimi va endotelial disfunksiyaning yurak-qon tomir kasalliklari rivojidagi o‘rni ilmiy manbalar asosida yoritilgan. Ushbu maqola yurak-qon tomir kasalliklarining fiziologik asoslarini chuqur tushunishga yordam berib, ularning oldini olish va davolash strategiyalarini asoslashda muhim ahamiyat kasb etadi.

Downloads

Download data is not yet available.

References

1. Guyton, A.C., Hall, J.E. Textbook of Medical Physiology. 14th Edition. Philadelphia: Elsevier, 2021.

2. Braunwald, E. Heart Disease: A Textbook of Cardiovascular Medicine. 12th Edition. Elsevier, 2022.

3. Ganong, W.F. Review of Medical Physiology. 27th Edition. McGraw-Hill, 2020.

4. Cohn, J.N., Tognoni, G. “Pathophysiology of hypertension: Role of the renin-angiotensin-aldosterone system.” Journal of the American College of Cardiology, 2019; 73: 1–13.

5. Vanhoutte, P.M., Shimokawa, H., Feletou, M., & Tang, E.H.C. Endothelial dysfunction and vascular disease. Acta Physiologica, 2017; 219(1): 22–48.

6. Schiffrin, E.L. Endothelial dysfunction in hypertension. Journal of Human Hypertension, 2012; 26: 135–142.

7. Cohn, J.N., Tognoni, G. Pathophysiology of hypertension: Role of the renin-angiotensin-aldosterone system. Journal of the American College of Cardiology, 2019; 73: 1–13.

8. Tousoulis, D., Kampoli, A.M., Tentolouris, C., Papageorgiou, N., & Stefanadis, C. The role of nitric oxide on endothelial function. Current Vascular Pharmacology, 2012; 10(1): 4–18.

9. Bers, D.M. Cardiac excitation-contraction coupling. Nature Reviews Molecular Cell Biology, 2020; 21: 303–321.

10. Braunwald, E. Heart Disease: A Textbook of Cardiovascular Medicine. 12th Edition. Elsevier, 2022.

11. Garg, R., Yusuf, S. Heart failure: Pathophysiology and clinical management. Lancet, 2018; 392: 75–86.

12. Ponikowski, P. et al. 2016 ESC Guidelines for the diagnosis and treatment of acute and chronic heart failure. European Heart Journal, 2021; 42: 3599–3726.

13. Borlaug, B.A. Mechanisms of heart failure with preserved ejection fraction. Nature Reviews Cardiology, 2014; 11: 507–515.

14. Pijls, N.H.J., De Bruyne, B., & Fearon, W.F. Coronary physiology in clinical practice. Lancet, 2020; 395: 1339–1352.

15. Feigl, E.O. Coronary blood flow regulation: Physiological and pathophysiological mechanisms. Physiological Reviews, 1983; 63: 1–205.

16. Duncker, D.J., & Bache, R.J. Regulation of coronary blood flow during exercise. Physiological Reviews, 2008; 88: 1009–1086.

17. Libby, P., Loscalzo, J., Ridker, P.M., & Fuster, V. Hurst’s The Heart. 15th Edition. McGraw-Hill, 2019.

18. Braunwald, E. Heart Disease: A Textbook of Cardiovascular Medicine. 12th Edition. Elsevier, 2022.

19. Duncker, D.J., et al. Coronary microvascular dysfunction in ischemic heart disease. Circulation Research, 2015; 116: 1040–1058.

Downloads

Published

2025-12-19

How to Cite

YURAK-QON TOMIR TIZIMI KASALLIKLARINING FZIOLOGIK ASOSLARI. (2025). International Bulletin of Medical Sciences and Clinical Research, 5(12), 144-150. https://doi.org/10.37547/

Similar Articles

1-10 of 30

You may also start an advanced similarity search for this article.