ZIKVNING EMBRIONAL NEYROGENEZ JARAYONIDAGI GENETIK VA EPIGENETIK O‘ZGARISHLAR
DOI:
https://doi.org/10.37547/Keywords:
Zika virus, embrional neyrogenez, epigenetika, DNA metilatsiyasi, transkriptom, miRNA, mikrosefaliya, prenatal infektsiya.Abstract
Zika virus (ZIKV) homiladorlik davrida ona orqali embrion asab tizimining rivojlanishiga jiddiy zarar yetkazishi mumkin. So‘nggi tadqiqotlar virusning faqat mikrosefaliya kabi struktural patologiyalarga emas, balki embrional neyrogenezni genom darajasida va epigenetik modifikatsiyalar orqali buzishiga ham sabab bo‘lishini ko‘rsatmoqda. ZIKV neyron prekursor hujayralarini infekt qilib, gen ifodasini, RNK splicingini, miRNA, DNA metilatsiyasi va lncRNA tarmoqlarini o‘zgartiradi, bu esa miya rivojlanishi, sinaptogenez va kognitiv funksiyalarni izdan chiqaradi. Tadqiqotlar natijasi prenatal infektsiyaning uzoq muddatli, klinik jihatdan kech namoyon bo‘ladigan nevropsixiatriya buzilishlariga olib kelishi mumkinligini ko‘rsatadi.
Downloads
References
1.Caires-Junior, L.C., et al. Zika virus disrupts neural stem cell development and DNA methylation programming. Cell Reports, 2018.
2.Gonzalez, G., et al. Epigenetic mechanisms in Zika virus infection. Pathogens, 2024.
3.Adhikari, A., et al. Molecular and genetic mechanisms of ZIKV-induced neurodevelopmental defects. Biomedicines, 2023.
4.Garcez, P.P., et al. Modeling Zika virus infection in brain organoids. Science, 2016.
5. Zhang, F., et al. Microcephaly in ZIKV infection: Cell cycle dysregulation. Nature Scientific Reports, 2017.
6.Mikula, I., et al. Angiogenesis impairment in congenital ZIKV infection. Scientific Reports, 2018.
7.Walker, C. Long-term neurological outcomes of prenatal ZIKV. International Journal of Molecular Sciences, 2025.
