ZAMONAVIY KORXONALARDA BULUTLI HISOBLASH XAVFSIZLIGI MUAMMOLARI VA YECHIMLARI
DOI:
https://doi.org/10.37547/Keywords:
Bulutli hisoblash, kiberxavfsizlik, ma’lumotlar sizib chiqishi, Zero Trust modeli, sun’iy intellekt, shifrlash, identifikasiyani boshqarish, gibrid bulut.Abstract
Ushbu maqolada zamonaviy korxonalarda bulutli hisoblash (cloud computing) texnologiyalaridan foydalanish jarayonida yuzaga keladigan xavfsizlik muammolari va ularni hal etishning zamonaviy usullari tahlil qilingan. An’anaviy infratuzilmadan bulutli arxitekturaga o‘tish axborot xavfsizligi sohasida yangicha yondashuvlarni talab etmoqda. Maqola davomida ma’lumotlar sizib chiqishi (data breach), kiberhujumlar va noto‘g‘ri konfiguratsiyalar kabi asosiy tahdidlar ko‘rib chiqiladi. Shuningdek, xavfsizlikni ta’minlashda shifrlash (encryption), identifikasiya va ruxsatlarni boshqarish (IAM), ko‘p faktorli autentifikatsiya (MFA) hamda "Zero Trust" (Nol ishonch) modeli kabi texnologiyalarning o‘rni ilmiy jihatdan asoslab berilgan. Sun'iy intellektning kiberxavfsizlikdagi roli va gibrid bulut tizimlaridagi xalqaro tajribalar chuqur yoritilgan.
Downloads
References
1.Mell, P., and Grance, T. (2011). The NIST Definition of Cloud Computing. Gaithersburg: National Institute of Standards and Technology, pp. 2–7.
2.Stallings, W. (2020). Cryptography and Network Security: Principles and Practice. 8th Edition. New York: Pearson Education, pp. 110–250.
3.Ganiyev, S. K., and Karimov, M. M. (2018). Axborot xavfsizligi asoslari. Toshkent: Aloqachi nashriyoti, s. 45–190.
4.Singh, A., and Chatterjee, K. (2017). Cloud security issues and challenges: A survey. Journal of Network and Computer Applications, 79, pp. 88–115.
5.Rose, S., Borchert, O., Mitchell, S., and Connelly, S. (2020). Zero Trust Architecture. NIST Special Publication 800-207. Washington: U.S. Department of Commerce, pp. 10–55.
6.Xalilov, M., va Qodirov, A. (2022). Zamonaviy axborot tizimlarida ma’lumotlarni himoyalashning kriptografik usullari. Toshkent: Fan va Ta’lim, s. 15–90.
7.Abdullayev, R. (2021). Bulutli texnologiyalar va kiberxavfsizlikning huquqiy asoslari. Toshkent: Ilmiy nashriyot, s. 30–120.
8.Murodov, J. (2020). Raqamli iqtisodiyotda ma’lumotlar xavfsizligini ta’minlash metodologiyasi. Samarqand: Zarafshon nashriyoti, s. 50–165.
