JINOYAT VA JAZO:RASKOLNIKOVNING RUHIY KECHINMALARI VA PSIXOLOGIK TALQINI
DOI:
https://doi.org/10.37547/Keywords:
Raskolnikov, Jinoyat va jazo, shaxsiyat buzilishi, ruhiy kechinmalar, guilt hissi, ichki ziddiyat, paranoid fikrlar, qo‘rquv, ruhiy zo‘riqish, ruhiy tushkunlik, uyqusizlik, ichki iztirob, kechirim izlash, ichki kurash, axloqiy stress.Abstract
Ushbu maqolada F.M. Dostoyevskiyning “Jinoyat va jazo” asari inson ruhiyatining murakkabligi, ichki ziddiyatlar va axloqiy tanlovlarni chuqur ochib beradi. Asarning bosh qahramoni Raskolnikov — o‘zini “maxsus inson” deb biladigan, jamiyat qoidalaridan ustun turishga intilgan shaxsdir. Asardagi uning ruhiy kechinmalari va psixologik jarayoni zamonaviy psixologiya nuqtai nazaridan shaxsiyat buzilishi sifatida talqin qilinadi. Raskolnikov jinoyat qilishdan oldin o‘zini aqlli va huquqiy jihatdan adolatli deb biladi, ammo qotillikdan so‘ng ichki ziddiyat va guilt hissi uni doimiy ruhiy zo‘riqishga olib keladi. U har bir odamni tahdid sifatida qabul qilish, harakat va so‘zlarni noto‘g‘ri talqin qilish kabi paranoik fikrlar bilan azoblanadi. Bu holat uning ruhiyatida axloqiy va psixologik stressni kuchaytiradi, uyqusizlik, qo‘rquv va ichki iztirob paydo bo‘ladi. Shaxsiyatining ichki buzilishi kognitiv dissonans — ongli niyat va axloqiy hissiyotlar ziddiyati orqali yaqqol namoyon bo‘ladi. Raskolnikov o‘z jinoyatini oqlashga harakat qiladi, ammo ichki his-tuyg‘ular va ruhiy zo‘riqish uni tinch qo‘ymaydi. Asar davomida uning ruhiy jarayoni asta-sekin o‘zgaradi: guilt hissi va ichki ziddiyatlar orqali u o‘zini tan oladi, kechirim izlaydi va ruhiy tiklanish jarayoniga kiradi.
Downloads
References
1. Dostoyevskiy F.M. Jinoyat va jazo. — Toshkent: G‘afur G‘ulom nomidagi nashriyot, 2019.
2.https://inlibrary.uz/index.php/science-research/article/view/115465
3. Freud Z. Psixoanalizga kirish. — Toshkent: Fan, 2004.
4. Freud Z. The Ego and the Id. — New York: W.W. Norton & Company, 1989.
5. Fromm E. Inson qalbi anatomiyasi. — Toshkent: Yangi asr avlodi, 2010.
6. Jung C.G. Inson va uning ramzlari. — Toshkent: Sharq, 2008.
7. Karimov S. Badiiy adabiyotda psixologizm. — Toshkent: Universitet, 2016.
8. Xolmirzayev N. Rus adabiyotida ruhiy tahlil masalalari. — Toshkent: Fan, 2014.
9. Raxmonov A. Psixologiya asoslari. — Toshkent: O‘qituvchi, 2018.
10. Bakhtin M.M. Dostoyevskiy poetikasining muammolari. — Moskva: Akademiya, 2002.
https://inlibrary.uz/public/journals/68/submission_115465_115465_coverImage_uz_UZ.jpg
Downloads
Published
Issue
Section
License
This work is licensed under a Creative Commons Attribution 4.0 International License.
Articles published in this journal are licensed under the Creative Commons Attribution 4.0 International License (CC-BY 4.0). Under this license:
- Share: Copy and redistribute the material in any medium or format
- Adapt: Remix, transform, and build upon the material for any purpose, including commercially
Attribution required: You must give appropriate credit, provide a link to the license, and indicate if changes were made.
License URL: https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/
Authors retain copyright of their work while granting the journal first publication rights.
