MAKTAB YOSHIDAGI BOLALARDA OVQATLANISH ORQALI D VITAMINI TA’MINLANGANLIGI VA IMMUN HUJAYRALAR, (MONOTSIT/MAKROFAG, T-HUJAYRA) IMMUN MODULYATSIYASI

Main Article Content

Xaitov Javohir Baxodirovich
Xalilov Hikmatulla Dilshod o`g`li

Abstract

So‘nggi yillarda D vitaminining biologik roli haqidagi tushunchalar tubdan o‘zgardi. Ilgari asosan kaltsiy-fosfat almashinuvi va suyak sog‘ligi uchun muhim steroid gormon sifatida tan olingan bo‘lsa, bugungi kunda uning pleiotrop ta’sirlari, ayniqsa immun tizimini modulyatsiya qilishdagi o‘rni ilmiy jamoatchilikning diqqat markazida turibdi. Ushbu keng qamrovli sharh maktab yoshidagi bolalarda ovqatlanish orqali D vitamini bilan ta’minlanganlik holati va uning asosiy immun hujayralar — monotsitlar, makrofaglar va T-limfotsitlar faoliyatiga ta’sirini 2015-2025-yillardagi ilg‘or xalqaro tadqiqotlar asosida tahlil qiladi. D vitaminining immunomodulyator ta’siri uning deyarli barcha immun hujayralarida, jumladan monotsitlar va T-hujayralarida mavjud bo‘lgan yadroviy D vitamini retseptorlari (VDR) orqali amalga oshiriladi. VDR faollashuvi yuzlab genlarning, jumladan antimikrob peptidlar (katesilidin, beta-defenzin) sintezi va yallig‘lanishga qarshi sitokinlar ishlab chiqarilishini boshqaradi. Tadqiqotlar shuni ko‘rsatadiki, maktab yoshidagi bolalar orasida D vitamini tanqisligi (qon zardobidagi 25(OH)D darajasining <20 ng/mL) va yetishmovchiligi (21-29 ng/mL) dunyoning turli mintaqalarida, jumladan quyoshli iqlimli hududlarda ham keng tarqalgan muammo bo‘lib qolmoqda. 

Downloads

Download data is not yet available.

Article Details

Section

Articles

How to Cite

MAKTAB YOSHIDAGI BOLALARDA OVQATLANISH ORQALI D VITAMINI TA’MINLANGANLIGI VA IMMUN HUJAYRALAR, (MONOTSIT/MAKROFAG, T-HUJAYRA) IMMUN MODULYATSIYASI. (2026). International Bulletin of Medical Sciences and Clinical Research, 6(2), 145-156. https://doi.org/10.37547/

References

1.Abdivohid o'g'li X. S. et al. DIABET VA METABOLIK SINDROMDA LEYKOTSIT “PRIMINGI” ENDOTELIY GLIKOKALIKSI, KAPILLYAR RAREFAKSIYA VA PERIFERIK ANGIOPATIYA //Latin American journal of education. – 2026. – Т. 6. – №. 1. – С. 265-277.

2.Abdivohid o'g'li X. S. et al. AUTOIMMUN VASKULITLARDA LEYKOTSITLAR ROLINING TOMIR DEVORI QATLAMLARIDAGI (INTIMA, MEDIA, ADVENTITSIYA) SHIKASTLANISH KO ‘RINISHLARIGA TA’SIRI //Latin American journal of education. – 2026. – Т. 6. – №. 1. – С. 283-293.

3.Abdivohid o'g'li X. S. et al. IMMUNOTROMBOZ VA MIKROTOMIRLAR ANATOMIYASI NETOZISNING TOMIR O ‘TKAZUVCHANLIGI VA TROMBOGENEZGA TA’SIRI //Latin American journal of education. – 2026. – Т. 6. – №. 1. – С. 254-264.

4.Abdivohid o'g'li X. S. et al. LEYKOTSIT ADGEZIYASI VA DIAPEDEZI BUZILISHLARI KAPILLYAR-PERIVASKULYAR TUZILMALAR FUNKSIYASIGA TA'SIRI VA KLINIK AHAMIYATI //Latin American journal of education. – 2026. – Т. 6. – №. 1. – С. 243-253.

5.Abdivohid o'g'li X. S. et al. MONOTSIT/MAKROFAG DISBALANSI VA ATEROSKLEROZ BLYASHKA BARQARORLIGI VA TOMIR LÜMENI TORAYISHIDAGI O ‘ZGARISHLARNING PATOFIZIOLOGIK O ‘RINLARI //SO ‘NGI ILMIY TADQIQOTLAR NAZARIYASI. – 2026. – Т. 10. – №. 1. – С. 77-86.

6.Abdivohid o'g'li X. S., Dilshod ogli X. H., Jamshid o'g'li E. J. YANGI TEXNOLOGIYALAR PRIZMASIDA LEYKOTSIT–TOMIR O ‘ZARO TA’SIRI, TOMIR ANATOMIYASINI QAYTA TALQIN QILISH //SO ‘NGI ILMIY TADQIQOTLAR NAZARIYASI. – 2026. – Т. 10. – №. 1. – С. 45-53.

7.Abdivohid o'g'li X. S., Dilshod ogli X. H., Hamdam o'g'li E. L. LEYKOTSITLAR, QON–MIYA TO ‘SIG ‘I BUZILISHI VA NO-REFLOW FENOMENINING SEREBROVASKULYAR PATOLOGIYALARDAGI ANATOMIK O ‘RNI //SO ‘NGI ILMIY TADQIQOTLAR NAZARIYASI. – 2026. – Т. 10. – №. 1. – С. 87-97.

8.Abdivohid o'g'li X. S. et al. SEPSISDA LEYKOTSIT JAVOBINING IZDAN CHIQISHI, GLIKOKALIKSNING PARCHALANISHI, KAPILLYAR OQIM GETEROGENLIGI VA ORGAN PERFUZIYASINING ANATOMIK ASOSLARI //SO ‘NGI ILMIY TADQIQOTLAR NAZARIYASI. – 2026. – Т. 10. – №. 1. – С. 54-65.

9.Abdivohid o'g'li X. S. et al. O ‘SMALAR MIKRO-MUHITIDA LEYKOTSIT DISFUNKTSIYASI, ANORMAL ANGIOGENEZ, TOMIR MORFOLOGIYASINING BUZILISHI VA METASTAZNING ANATOMIK YO ‘LLARI //SO ‘NGI ILMIY TADQIQOTLAR NAZARIYASI. – 2026. – Т. 10. – №. 1. – С. 66-76.

10.Abdivohid o'g'li X. S., Dilshod ogli X. H., Elbekovich A. N. LEYKOTSIT DISFUNKTSIYASI, ENDOTELIAL SHIKASTLANISH VA YALLIG ‘LANISHDAN TOMIR DEVORI QAYTA QURILISHIGACHA BO ‘LGAN PATOLOGIK JARAYONLARNING INTEGRATSIYASI //Latin American journal of education. – 2026. – Т. 6. – №. 1. – С. 232-242.

11.Khaitov J. B. Hygienic assessment of boiled sausages and sausages produced by «Rozmetov»(Uzbekistan) //Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. – 2022. – Т. 2. – №. 12. – С. 1382-1384.

12.Abdurakhimov B. A. et al. Integral assessment of risk factors affecting the health of employees of a copper production mining //Oriental renaissance: Innovative, educational, natural and social sciences. – 2022. – Т. 2. – №. 12. – С. 1442-1449.

13.Hayitov A., Azizova S. Using the pedagogical creation of abdulla avlani in forming the moral qualities of primary class students //European International Journal of Pedagogics. – 2023. – Т. 3. – №. 02. – С. 8-13.

14.Khaitov J., Khakberdiev K., Kamilova A. Mung beans are a source of protein and a high energy source //International Bulletin of Medical Sciences and Clinical Research. – 2022. – Т. 2. – №. 12. – С. 61-63.

15.Хайитов Ж. Б. ҚОН АЙЛАНИШ КАСАЛЛИКЛАРИ ВА ОВҚАТЛАНИШ //ORIENTAL JOURNAL OF MEDICINE AND NATURAL SCIENCES. – 2025. – Т. 2. – №. 3. – С. 74-76.

16.Ниязова, О. А., & Хайитов, Ж. Б. (2018). оСновнЫе ПРИчИнЫ ПИЩевЫх оТРавленИй у ДеТей. Детская медицина Северо-Запада, 7(1), 234-234.

17.Шайхова, Г. И., & Хайитов, Ж. Б. (2020). Гигиеническая оценка фактического питания детей-спортсменов, занимающихся шахматами. Медицинские новости, (5 (308)), 75-78.

18.Abdurakhimov, B. A., Khaitov, J. B., Safarov, K. K., & Ulmasov, J. M. (2023). A SYSTEMATIC APPROACH TO MANAGING THE HEALTH AND RISK FACTORS OF THEIR WORKERS. Academic research in educational sciences, 4(2), 209-213.

19.Bakhodirovich, K. J. (2023). ORGANIZING RATIONAL FOOD FOR CHILDREN ENGAGED IN CPORT TYPE. Galaxy International Journal of Interdisciplinary Research, 11(11), 811-813.

20.Faxriddinovna A. N. Xalilov Hikmatulla Dilshod ogli, and Jabborov Botir Baxodir ogli." //EOZINOFIL FAGASITOZ QILISH MEXANIZMLARI." Advanced methods of ensuring the quality of education: problems and solutions. – 2025. – Т. 2. – С. 44-54.

21.Ravshanovich G. M., Dilshodovich X. H., Asadbek A. SUN’IY INTELLEKT TIZIMLARIDA GOMEOSTATIK TAMOYILLARNI QO ‘LLASH ADAPTIV BOSHQARUV VA O ‘ZINI SOZLASH MODELLARINI ISHLAB CHIQISH //Latin American journal of education. – 2025. – Т. 5. – №. 6. – С. 589-604.

22.Zabixullaevich X. R. et al. TERMOREGULYATSIYADA GOMEOSTAZ ATROF-MUHIT HARORATI O ‘ZGARISHIGA JAVOBAN FIZIOLOGIK MOSLASHUV MEXANIZMLARI //JOURNAL OF INNOVATIONS IN SCIENTIFIC AND EDUCATIONAL RESEARCH. – 2025. – Т. 8. – №. 11. – С. 71-81.

23.Zabixullaevich X. R., Dilshodovich X. H., Elbek A. INSON TANASIDA GOMEOSTAZNING NEYRO-GORMONAL BOSHQARUVI GIPOTALAMUS VA GIPOFIZ O ‘RTASIDAGI O ‘ZARO TA’SIR MEXANIZMLARI //O'ZBEKISTONDA FANLARARO INNOVATSIYALAR VA ILMIY TADQIQOTLAR JURNALI. – 2025. – Т. 4. – №. 46. – С. 164-176.

24.Zamanovna S. S. et al. Psychological States That Occur When A Person Changes Their Living Environment //Emerging Frontiers Library for The American Journal of Medical Sciences and Pharmaceutical Research. – 2025. – Т. 7. – №. 11. – С. 84-89.

25.Абдухаликова Н. Ф., Халилов Х. ФОТОСЕНСИБИЛИЗАТОРЫ РАСТИТЕЛЬНОГО ПРОИСХОЖДЕНИЯ СОВРЕМЕННЫЕ ПОДХОДЫ И ПЕРСПЕКТИВЫ ПРИМЕНЕНИЯ В МЕДИЦИНЕ //Problems and solutions at the stage of innovative development of science, education and technology. – 2025. – Т. 2. – №. 11. – С. 22-28.

26.Муллаиарова К. А. и др. ОҒИР СУМКАЛАР БОЛАЛАР СОҒЛИГИГА ТАСИРИ //AMERICAN JOURNAL OF APPLIED MEDICAL SCIENCE. – 2025. – Т. 3. – №. 5. – С. 236-244.

27.Faxriddinovna A. N. et al. EOZINOFIL FAGASITOZ QILISH MEXANIZMLARI //Advanced methods of ensuring the quality of education: problems and solutions. – 2025. – Т. 2. – №. 11. – С. 44-54.

28.Tilyabov I., Khalilov K. MORPHOLOGICAL CHANGES IN THE NEPHRON SYSTEM AND RENAL CORTEX OF OFFSPRING OBTAINED WITH STREPTOZOTOCIN DIABETES MELLITUS (90TH DAY) //INTERNATIONAL BULLETIN OF ENGINEERING AND TECHNOLOGY. – 2025. – Т. 5. – №. 4. – С. 55-61.

29.Ravshanovich G. M. et al. PARKINSON KASALLIGIDA MIYA TUZILMALARI VA FIZYALOGIK FUNKSIYALARI O’RTASIDA BOG’LIQLIK //Latin American journal of education. – 2025. – Т. 5. – №. 6. – С. 564-576.

30.Murodulla G. et al. NERV IMPULSLARINING TARQALISH MEXANIZM //Latin American journal of education. – 2025. – Т. 5. – №. 6. – С. 577-588.

31.Baxodirovna A. S., Baxodirovna A. D., Dilshodovich X. H. HOMILADORLIKDAGI METABOLIK VA GORMONAL O'ZGARISHLARNING POSTPARTUM DAVRDAGI QANDLI DIABET RIVOJLANISHIGA TA'SIRI INSULIN REZISTENTLIGI, GORMONAL DISBALANS VA YOG'TO'QIMALARI FAOLLIGINING O'RNI //JOURNAL OF INNOVATIONS IN SCIENTIFIC AND EDUCATIONAL RESEARCH. – 2025. – Т. 8. – №. 11. – С. 107-119.

32.Zamanovna S. S. et al. QON GLYUKOZASI GOMEOSTAZINI BOSHQARISHDA INSULIN VA GLUKAGONNING DINAMIK MUVOZANATI //JOURNAL OF INNOVATIONS IN SCIENTIFIC AND EDUCATIONAL RESEARCH. – 2025. – Т. 8. – №. 11. – С. 61-70.

33.Baxodirovna A. S., Dilshodovich X. H. GEMOLITIK ANEMIYANING ASOSIY ETIOLOGIK OMILLARI //JOURNAL OF INNOVATIONS IN SCIENTIFIC AND EDUCATIONAL RESEARCH. – 2025. – Т. 8. – №. 11. – С. 94-106.

Similar Articles

You may also start an advanced similarity search for this article.